Radyoterapi ve Kemoterapinin Yan Etkileri

Radyoterapi Nedir? Kimlerin İhtiyacı Olur?
Radyoterapi Dışkılama Fonksiyonlarını Etkiler Mi?
Kemoterapi Nedir? Ne Zaman İhtiyaç Duyulur?

Kanserli hücrelerin tahrip edilmesi için özel bir enerji kullamasına radyoterapi denir. Rektum kanseri olan hastaların yaklaşık yarısı ya ameliyat öncesi yada ameliyattan sonrası radyoterapi uygulamasına ihtiyaç duyar. Rektum kanseri bağırsak duvarını geçen, çevre dokuya yapılan veya lenf bezlerine sıçrayan hastalar da sıklıkla radyoterapi ihtiyacı olur.

Günümüzde rektum kanseri nedeni ile radyoterapi uygulanacak hastaların bu tedaviyi ameliyat öncesi almaları tercih edilmektedir. Ameliyat öncesi yaklaşık 6-8 haftalık bir tedaviden sonra hastalar ameliyat olmaktadır. Bazı vakalarda radyoterapiye ek olarak Kemoterapi (kanser hücrelerinin ilaç ile tahrip edilmesi) uygulanabilir. Bu şekilde hem radyoterapi hem de Kemoterapi alan ileri evre hastalığı olan bireylerin dahi tam şifa şansı artmaktadır. Buna ek olarak hastalığın tekrar etme olasılığı da azaltılabilmektedir.

Rektum kanserinin aksine kolon kanseri olan hastaların çoğu radyoterapi almazlar. Ender olarak lokal ileri evre kolon kanserlerinde radyoterapi kullanılabilir. Bunun yerine, hastalığı lenf bezlerine yayılan kolon kanserli hastalarda, Kemoterapi tercih edilmektedir.

Leğen kemiği içindeki (pelvis) organ kanserlerinin (rektum, prostat, mesane, rahim, yumurtalık) tedavisinde ameliyata ek olarak veya tek başına ışın tedavisinden de yararlanılır. Radyoterapi hızla çoğalan kanser hücrelerini öldürdüğü gibi normal vücut hücrelerine de zarar verir. Kısa dönemde rektum, rahim mesanede ülserler ve iltihabi değişiklikler meydana gelir. Rektumda meydan gelen değişikliklere radyasyon proktiti denir.

Radyasyon proktiti hastada acil dışkılama ihtiyacı, dışkı kontrol problemleri, kanama ve akıntı gibi şikayetlere neden olur. Radyasyon hasarına bağlı olarak geç dönmede rektumda sertleşme, kalınlaşma ve depo fonksiyonunda azalma gözlenir. Bunun yanında en önemlisi anormal damar yumaklarının oluşmasıdır. Bu damar yumaklarından olan kanamalar hasta için problem yaratır.

Radyasyonun benzer etkileri anal sfinkterleri de (makat etrafında dışkı kontrolünde önemli görev yapan kaslar) etkiler. Bu kaslar eskisi gibi fonksiyon göremezler ve hastada dışkı kontrol problemleri gelişebilir.

Kanser hücrelerinin ilaç verilerek tahrip edilmesine Kemoterapi denir. Kanser hücreleri belli bir evreden sonra kalın bağırsakta kanserin oluştuğu kısımda kana karışır ve vücudumuza yayılabilir. Bu durumda doktorun belirleyeceği bazı vakalarda kanser hücrelerinin başka organlara metastaz (sıçrama) yapmasını önlemek ve /veya yayılan kanser hücrelerini tahrip etmek ve tam şifa sağlamak için ilaç tedavisi gerekli olabilir.

Bu amaçla en sık kullanılan ilaçlar 5-fluorourasil dir. Bu ilaçla beraber başka ilaçlar da tedaviye eklenebilir. Kalın Bağırsak Kanserinde Kemoterapi amacı ile verilen ilaçlar günlük tedavi ünitelerinde hastayı hastaneye yatırmadan verilebilir.

Unutulmaması gereken en önemli nokta her bireyin kanserle savaş gücü ve ilaçları tolere edeceği düzey farklıdır. Bu nedenle tedavinin bir uzman tarafından denetlenmesi gerekir.